گاهی در کوچه خیابانهای این شهر شلوغ یافتن یک نشانی، پیچیده ترین کار دنیا می شود چرا که هر فرد یک نشانی را به زبان منحصر به خود توصیف می کند. کم پیش می آید هنگامی نشانی محلی را از افراد مختلف می پرسیم همگی به طور یکسان آن آدرس را تعبیر کنند، در واقع همه ساکنین یک محله یا منطقه برداشت های مشابه ای را از یک نشانی مکانی ندارند. حتی در سطوح رسمی نیز گاه دیده شده است بر روی قبوض خدمات شهری نظیر گاز، آب، تلفن که ارایه خدمات آن براساس اطلاعات مکانی انجام می گیرد نشانی محل سکونت ما که یک شاخص مهم به شمار می آید نیز با نگارش های متفاوت ثبت گردیده است.
هرازگاهی برای خود ما هم شاید اتفاق افتاده باشد به هنگام مراجعه به ادارات، موسسات و نهادهای مختلف و تکمیل اطلاعات مورد نیاز، ادبیات یکسانی را برای بیان نشانی به کار نگرفته باشیم.
همه این موارد بیانگر نبود وجود یک نظام آدرس دهی مشترک برای کشور است. فرایندی که موجب ایجاد و نگهداری یک راهنمای آدرس ملی برای آدرس های در حال استفاده و همچنین آدرس های رسمی کشور گردد. به عبارتی سامانه ای که براساس آن یک پایگاه اطلاعاتی و راهنمای رسمی موثق آدرس در کشور ایجاد شود که همه افراد و سازمان ها چه برای استفاده شخصی و چه دولتی به آن استناد نمایند.
به این سیستمGNAF یاGeocoded National Address File اطلاق می شود که برای نخستین بار در سال 1995 در کشور استرالیا مطرح و تهیه آن با مشارکت وسیع 15 نهاد و سازمان کلیدی و رسمی دولتی شامل ثبت اسناد و املاک، شرکت پست، کمیسیون انتخابات، سازمان نقشه برداری، شهرداری ها، مرکز آمار و غیره صورت گرفت.
در کشور ما هم برداشت های متعدد و غیرهمسان از یک مکان و مشکلاتی که این پدیده برای همه به ویژه سازمان های خدماتی در پی داشته بر ضرورت اجرای طرح نظام آدرس دهی مشترک صحه گذاشت. بی تردید تحقق چنین طرح کلانی در سطح ملی امری سهل و ساده نیست؛ از این رو این مهم با همکاری شرکت پست به عنوان متولی اجرای طرح که پایه گذار نظام کد پستی کشور می باشد و مجهز به یکی از غنی ترین بانک های اطلاعاتی مکانی می باشد براساس مصوبه شورای عالی فناوری اطلاعات کشور به تصویب رسید و با مشارکت چندین نهاد و سازمان مهم که هر یک به نوعی در تهیه اطلاعات مکانی کشور دخل و تصرف دارند و پیوسته این اطلاعات بعد اصلی فعالیت های آنان محسوب می شود و می بایست به صورت بهنگام در اختیار آنها قرار گیرد نظیر شهرداری ها، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، مرکز آمار ایران، سازمان نقشه برداری و مشارکت گسترده استانداری ها کلید خورد.
آمارها حاکی از این است که دامنه وسیعی از فعالیت های دولتی در سطح کشور، متکی به اطلاعات مکانی می باشند و بیش از 80 درصد اطلاعات موجود در بخش های گوناگون، داده های جغرافیایی می باشد.
پایگاه اطلاعات مکانی برای تمامی جوامع از اهمیت به سزایی برخوردار است و ادارات پست با اطلاع از مزایای مهم آن در سراسر دنیا کوشیده اند تا هر فرد دارای یک نشانی فیزیکی باکیفیت، دقیق و مشخص باشد؛ در واقع نشانی مولفه اساسی در توسعه صنایع مختلف به ویژه صنایع خدماتی تمامی کشورها محسوب می گردد.
از این رو شرکت پست جمهوری اسلامی ایران طی عملیات ویژه ای با تدوین ساز و کاری مشخص و نظام مند تعریف نشانی های مکانی کشور اعم از روستایی و شهری را به صورت کد پستی 10 رقمی در کشور و پیاده سازی نموده است که بانک های اطلاعاتی ایجاد شده همواره به طور مستمر از سوی این نهاد به روزرسانی می گردد.
در واقع GNAF راهکاری موثر و اساسی است که به واسطه آن نظام آدرس دهی کشور از یک الگوی استاندارد تبعیت نموده و اعتبار و صحت هر آدرس مکانی را به همراه موقعیت و مختصات جغرافیایی آن می آزماید.
آآنچه مهم به نظر می رسد مزایای این الگوی واحد می باشد، خدمت رسانی بهتر به شهروندان از سوی نهادها و سازمان های ذی ربط و همچنین پاسخگویی سریع به موارد اضطرار نظیر زلزله، آتش سوزی و غیره به منظور شناسایی دقیق محل حادثه و امدادرسانی هماهنگ و موثر یا به عبارتی مدیریت بحران همه از نتایج آن می باشد که رفاه و امنیت شهروندان را در سطحی وسیع تامین می نماید.
بهموجب این طرح، تمامی نشانیهای کد پستی ایران بهصورت آدرس استاندارد ملی بر مبنای عوارض جغرافیایی عملیاتی میشود که با اجرای آن، رکوردهای نشانی به سیستم اطلاعات جغرافیایی بر روی نقشه های رقومی متصل گردیده و براساس نشانی و کد پستی قابل جستجو می باشد.
برای اتصال تمامی آدرسهای پستی ایران به پایگاه GNAF تاکنون 45 میلیون مکان پستی در سطح نقاط شهری و روستایی کشور از سوی شرکت پست شناسایی شده است .
تحقق و اجرایGNAF که آن را می توان طرح کلان مکان محور نمودن نشانی های استاندارد کشور خواند موجب تجمیع اطلاعات مکانی کشور بر مبنای کد پستی و برقراری ارتباط برخط مناسب تبادل اطلاعات دستگاه ها و سازمان ها و ایجاد مقدمات دولت الکترونیک می شود. همچنین به دنبال آن فناوری های مهم و ضروری GIS ، سرویس های مبتنی بر اطلاعات مکان محور و ISICیا طبقه بندی مشاغل و کسب و کار در کشور پیاده سازی خواهد شد.
آنچه مسلم است این است که درک نیازها، دستیابی به اهداف و فعالیت های سازمان های مختلف کشور در گروی دسترسی به داده های مکانی مناسب و یکپارچه و به عبارتی اجرای بهینه GNAFمی باشد و برنامه ریزی های آینده کشور به این مهم بستگی کامل دارد.
باید پذیرفت که فناوریGNAF نظیر سایر فناوری های روز، به عنوان ابزاری موثر و قدرتمند در جهت تحول بسیاری از فرایندها به ویژه ارتباط دولت و مردم و دولت و دولت به شمار می رود که به طور چشمگیری می تواند زیربنای دولت الکترونیک و گسترش خدمات هوشمند مبتنی بر فناوری اطلاعات باشد. به نظر می رسد پیاده سازی کارای این طرح کلان ملی، می تواند افقی روشن برای عرصه اقتصاد و خدمات کشور ترسیم نماید.
اکرم امینیان کارشناس ارتباطات شرکت پست
روزنامه "اطلاعات"