موقعیت اجتماعی و اقتصادی
شرایط اقلیمی منحصر به فرد استان خراسان جنوبی باعث شده تا امکان
تأمین درآمد مناسب و معقول باغداران استان در کاشت و تولید محصولاتی از
قبیل عناب، زرشک، زعفران و سنجد شود. به طوری که این استان رتبه اول تولید
محصولات باغی زرشک و عناب و رتبه دوم تولید زعفران را در سطح کشور دارا
است. انار ، پسته، بادام، سیب، گلابی، به، گیلاس، آلبالو، زردآلو، هلو،
خرما، توت، شاتوت، گردو، انجیر و سنجد از دیگر محصولات باغی این استان است.
همچنین در بخش محصولات زراعی، مردم این منطقه به کشت گندم، جو، پنبه،
حبوبات، محصولات جالیزی و گیاهان علوفهای مشغول هستند و در تولید چغندر
قند، رتبه هشتم کشور را به خود اختصاص داده است.
قالی بافی، سفالگری، رنگرزی، آهنگری، مسگری، حصیربافی، سبدبافی، نمدمالی،
زیلوبافی ، پارچه بافی، نوغان داری، ریسندگی، گلیم بافی، جاجیم بافی ،
زرگری، دباغی و سوزندوزی، از جمله صنایع دستی استان خراسان جنوبی هستند.
موقعیت کشاورزی
استان خراسان جنوبی رتبهٔ اول تولید محصولات باغی زرشک و عناب و رتبه دوم تولید زعفران و پنبه را در سطح ایران داراست. همچنین این استان، ششمین تولیدکنندهٔ انار در بین استانهای ایران است و شهرستان فردوس پس از شهرستانهای ساوه و نیریز، سومین تولیدکنندهٔ انار در ایران است.پسته، بادام، سیب، گلابی، به، گیلاس، آلبالو، زردآلو، هلو، خرما، توت، شاتوت، گردو، انجیر و سنجد از دیگر محصولات باغی این استان است.
در بخش محصولات زراعی، این استان در تولید چغندرقند، رتبه هشتم کشور را داشته و همچنین گندم، جو، پنبه، حبوبات، محصولات جالیزی و گیاهان علوفهای در این استان کشت میشوند. در بخش دامپروری، پرورش مرغ گوشتی و تخمگذار، گاو شیری و گوشتی، گوسفند، بز و شتر به صورت سنتی و صنعتی انجام میپذیرد.
موقعیت صنعتی
کارخانهها و کارگاههای تولید ماشینآلات و تجهیزات، وسایل نقلیهٔ موتوری، محصولات فلزی، تجهیزات حمل و نقل، اکسید منیزیم،
محصولات لاستیکی و پلاستیک، ماشینآلات و دستگاههای برقی، محصولات کانی
غیرفلزی، کاغذ و محصولات کاغذی، ابزار پزشکی و اپتیکی، ساعت، رادیو و
تلویزیون، فلزات اساسی، چوب و محصولات چوبی، منسوجات، مبلمان و صنایع غذایی و آشامیدنی در سطح استان و نیز در ۵ شهرک صنعتی در بیرجند، فردوس، قاین، نهبندان و سربیشه
مشغول فعالیت میباشند. همچنین به تازگی کارخانه شمش منیزیم
در شهرستان فردوس افتتاح شده است.
قالیبافی، سفالگری، رنگرزی، آهنگری، مسگری، حصیربافی، سبدبافی، نمدمالی، زیلوبافی، پارچه بافی، نوغان داری، ریسندگی، گلیم بافی، جاجیم بافی، زرگری، دباغی و سوزندوزی، از جمله صنایع دستی استان خراسان جنوبی هستند.
این استان دارای پتانسیل بالایی در بخش معادن میباشد به طوری که دارای تنها ذخایر منیزیت ایران (شهرستان بیرجند و شهرستان سربیشه)، بزرگترین ذخیره و تنها معدن آزبست ایران (معدن حاجات نهبندان)بوده و ذخایر و معادن مهم بنتونیت (شهرستان سرایان، سه قلعه)، گرانیت (بیرجند و سربیشه)، گل سفید (بیرجند)، بازالت (شهرستان سربیشه) در خراسان جنوبی مورد بهرهبرداری قرار میگیرد. یکی دیگر از مهمترین معادن این استان، معدن مس قلعه زری واقع در جنوب غرب این استان (خوسف) است که به علت عیار طلای بالای آن در سطح جهان شناخته شده است.
معادن ولاستونیت، کائولن، تراورتن، فلدسپات، بوکسیت، مارن، گچ، آهک، دولومیت، مرمریت، خاک صنعتی، سنگ لاشه و توف از دیگر معادنی هستند که در این استان در حال بهرهبرداری هستند.
موقعیت فرهنگی
از
جمله خصوصیات فرهنگی استان می توان به مراسم جشن کاکل و شکرگزاری درامر
کشاورزی، جشن قوچ گذاری و کوچ در امر دامداری، جشن عید نوروز و سفره بستن
و دیـد و بازدیـد، خصوصاً مراسـم بـرات و مراسم ماه محرم از قبیل نخل برداری،
تعزیه خوانی، علم بندان و علم گردانی، بیل زنی، مشعل گردانی، هفت منبر، سنگ
زنی، کفچلزی و همچنین مراسم عروسی چنشت اشاره کرد.