نخستین اجلاس روسای مناطق آزاد کشورهای حاشیه اقیانوس هند «آیورا»
(30 و 31 اردیبهشت 1395، چابهار)
* دکتر لیلا فلاحتی- سرپرست دفتر امور بین الملل معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری
نخستین
اجلاس روسای مناطق آزاد کشورهای حاشیه اقیانوس هند (آیورا) ۳۰ و ۳۱
اردیبهشت 1395 با حضور کشورهای عضو در منطقه آزاد چابهار برگزار شد. در این
اجلاس دو روزه علاوه بر برگزاری جلسات مشورتی روسای مناطق آزاد، میزگرد و
پنل های تخصصی با موضوعات مرتبط همچون انرژی، نفت و پتروشیمی؛ فناوری و
نوآوری و توانمندسازی زنان برگزار گردید. افتتاحیه اجلاس با سخنرانی معاون
اول رئیس جمهور جناب آقای جهانگیری آغاز شد و پس از افتتاح نمایشگاه تخصصی
اجلاس، میزگردهای تخصصی برگزار گردید.
پنل
تخصصی توانمندسازی زنان با حضور علاقمندان به موضوع و با مقدمه دکتر
فلاحتی سرپرست دفتر امور بین الملل معاونت امور زنان و خانواده ریاست
جمهوری آغاز به کار کرد. وی در ابتدا اشاره کوتاهی به جایگاه موضوع
توانمندسازی زنان در آیورا نمود. فلاحتی اشاره نمود موضوع توانمندسازی زنان
از سال 2013 و با پیشنهاد کشور استرالیا بعنوان موضوعی فراساختاری وارد
دستور کار آیورا شد و بدین ترتیب اهمیت نقش فعال زنان در توسعه اقتصادی و
اجتماعی منطقه آیورا مورد توجه جدی قرار گرفت. وی با اشاره به برگزاری دو
اجلاس مهم در زمینه توانمندسازی زنان در مالزی و سیشل، نقش زنان در منطقه
آیورا را کلیدی و محوری عنوان و توضیح داد بر اساس آمار و اطلاعات بیش از
55 درصد نیروی کار کشورهای عضو اتحادیه آیورا را زنان تشکیل می دهند و در
نتیجه زنان نقش مهمی در توسعه اقتصادی منطقه آیورا ایفا می کنند. علاوه بر
این تجارب کشورهای عضو همچون هند در توسعه مشاغل خانگی و کارآفرینی برای
زنان بویژه در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات، تجارب مالزی در زمینه
توسعه مشاغل خرد و کسب و کارهای کوچک و همچنین تجربه کشور بنگلادش در بهره
برداری از فرصت مناطق آزاد ارزشمند بوده و امید است با اتحاد بیشتر بین
کشورهای عضو فرصت تبادل تجارب بین کشورها فراهم آید.
در
ادامه سرکار خانم ریگی فرماندار شهرستان قصرقند به ایراد سخن پرداختند.
فرماندار قصرقند در ابتدای صحبت های خود بر اهمیت موضوع توانمندسازی زنان
در تحقق توسعه پایدار تاکید و پنج محور مهم را شامل حق کنترل بر زندگی در
محیط داخلی و پیرامونی، قدرت مالکیت و تصمیم گیری، حق دسترسی به منابع و
فرصت ها و قدرت تاثیرگذاری بر جریان های مختلف اجتماعی به منظور ارتقا سطح
مشارکت اجتماعی زنان نام برد. وی در ادامه نقش مهم تربیت در دوران خردسالی و
نقش مهم والدین در تصحیح رویکردهای منفی جنسیتی بین دختران و پسران را
مورد اشاره قرار داد و عنوان نمود در این مرحله تقویت عزت نفس دختران و
آگاه سازی آنان از توانایی ها و ایجاد حس اعتماد در بین پسران نسبت به
اهمیت مشارکت دختران در زندگی اجتماعی از اهمیت برخوردار است. وی در ادامه
با اشاره به نقش تاریخی زنان در استان سیستان و بلوچستان در مدیریت و تصمیم
گیری، بر تقویت این جایگاه در شرایط فعلی تاکید نمود. خانم ریگی نقش مهم
زنان منطقه سیستان در حفظ فرهنگ و هویت قومی و صنایع دستی زنان سیستان را
گویا ترین مستند توانمندی زنان این منطقه در حفظ هنر و فرهنگ عنوان نمود.
وی در ادامه بر ظرفیت های موجود در مناطق آزاد برای توسعه فرصت های
توانمندی زنان و اهمیت ایجاد قوانین حمایتی و ضرورت اجرایی شدن قوانین به
منظور بالندگی و رشد معنادار زنان در عرصه های مختلف اشاره نمود.
سخنران
بعدی پنل خانم ندا شمس از بنیاد کارآفرینی زنان و جوانان بود که در ابتدا
به پیوند عرصه های سیاست، اجتماع و اقتصاد در توسعه کشور و نقش مهم
توانمندسازی زنان در این عرصه و بر تاثیر ارتباط و مشارکت دولت، بخش خصوصی و
نهادهای مدنی بعنوان سه وجه اصلی توسعه و نقش مهم کارآفرینان در به نتیجه
رسیدن و عملیاتی شدن ایده ها در این سه بخش تاکید کرد. وی در ادامه ضمن
بررسی نرخ اشتغال و بیکاری زنان در منتخبی از کشورهای اتحادیه آیورا به
اهمیت سه موضوع فرصت سازی، هویت سازی و مفهوم سازی در بخش اقتصاد و
کارآفرینی بعنوان مهمترین انتظار و نیاز در این حوزه اشاره کرد. خانم شمس
در ادامه بر فرصت های مناسب در مناطق آزاد برای توسعه کارآفرینی زنان و
تسهیل اشتغال زنان و به ضرورت ایجاد ارتباط متقابل و منسجم بین کارآفرینان
زن مناطق آزاد اشاره نمود. عضو بنیاد کارآفرینی زنان و جوانان در پایان ضمن
اشاره به تجارب موفق بنیاد در زمینه شبکه سازی زنان کارآفرین در ایران،
پیشنهاد تشکیل شبکه زنان کارآفرین مناطق آزاد برای ایجاد فضای مناسب برای
تبادل اطلاعات و تجارب، تسهیل تجارت زنان شاغل در این عرصه و تقویت شبکه
ارتباطی زنان را ارائه داد.
خانم
دکتر زنگنه مدیرکل حوزه استاندار، در ادامه بحث به ضرورت های جدی در ارتقا
جایگاه زنان در ایران و بویژه در موقعیت های مدیریتی اشاره نمود و اجرایی
شدن قوانین در زمینه استقرار حمایت از زنان را در زمینه مشارکت اجتماعی و
بویژه در مناصب مدیریتی را لازم دانست.
خانم
شهرکی مشاور مدیرعامل منطقه آزاد چابهار دیگر سخنران این پنل ضمن اشاره به
اهمیت موضوع توانمندسازی زنان در تسریع روند توسعه به اهمیت بازخوانی
تاریخ و ایجاد نگاه مستند به نقش زنان در زندگی اجتماعی در گذشته؛ گوشه
هایی از مستندات تاریخی را بازخوانی کرده و نتیجه گرفت که در گذشته تاریخی
ما برخلاف اعتقاد عمومی، زنان نقش بسیار فعالی در ابعاد اقتصادی، تجارب،
سیاست و مدیریت های کلان داشته اند. ایشان در ادامه به اهمیت استقرار و
تدوین قوانین با رویکردهای جنسیتی و ضرورت اجرایی شدن قوانین در سطوح مختلف
اشاره نمود. ایشان مهمترین موانع توانمندی زنان را وابستگی شدید اقتصادی،
وجود رویکرد دلسوزانه به زنان، متولی گری در امور زنان و عدم رویکرد
باورمندانه به توان زنان بر شمرد. شهرکی در ادامه به ضرورت برگزاری برنامه
های ترویجی در حوزه آیورا همچون فستیوال های موضوعی در حوزه زنان برای
معرفی برترین های منطقه اشاره نمود.
سرکار
خانم ماریان شوگراف وزیر مختار سفارت جمهوری فدرال آلمان، از دیگر
سخنرانان این پنل بود. ایشان در ابتدا ضمن اشاره به رشد معنادار زنان
ایرانی در عرصه های اجتماعی و تحصیلی به فرصت های مناسب در اتحادیه آیورا
برای رشد زنان ایرانی در حوزه اقتصاد اشاره نمود. خانم شوگراف به اهمیت
صنایع دستی زنان منطقه سیستان و بلوچستان برای ایجاد زمینه کارآفرینی و
همچنین استفاده از تجارب کشورهایی مانند هند در زمینه توسعه مشاغل برای
زنان و تمرکز بر زمینه های جدید مثل فناوری اطلاعات و ارتباطات را زمینه
مفید برای توسعه زیرساخت های مشارکت زنان در اقتصاد با تمرکز بر مشاغل
خانگی را توصیه نمود.
خانم
سوبو سفیر کنیا دیگر سخنران این پنل به بررسی وضعیت زنان در منطقه آیورا
پرداخت و اشاره نمود در این منطقه در حالی که اشتراکات فرهنگی وجود دارد
اشتراکاتی در چالش ها نیز موجود است. بعنوان مثال بیش از 85 درصد نیروی کار
در منطقه آیورا را زنان شکل میدهند و این در حالی است که زنان در این
منطقه نیز بیشترین شکاف جنسیتی در دستمزد را تجربه می کنند. خانم سوبو
نمونه ای از شکاف را در کشور بنگلادش و در صنعت نساجی و تولید پوشاک و شکاف
شدید در دستمزد بین زنان و مردان، عنوان نمود، بطوریکه زنان برای کار
برابر با مردان و در ساعات یکسان در حدود یک سوم تا یک پنجم دستمزد مردان
دریافت می کنند. تاثیر نظام هنجاری بر زنان و عدم محاسبه کار خانگی زنان و
اینکه زنان خانه دار در حالیکه از ساعات ابتدایی روز کار خانگی را شروع می
کنند و تا پایان شب آن را ادامه می دهند ولی خود را همچنان بیکار و بدون
شغل معرفی می کنند در تضعیف هویت اجتماعی زنان موثر دانست. خانم سوبو ایجاد
حمایت های قانونی و توسعه قوانین با رویکردهای جنسیتی را راه حل مشترک
کشورهای منطقه در ارتقا جایگاه و راهبرد توانمندسازی زنان عنوان نمود. وی
در پایان به طرح های حمایت از کارآفرینان زن در کنیا و تاکید بر ایجاد
تعاونی های زنان برای توسعه مشارکت زنان در فعالیت های اقتصادی توضیحاتی
ارائه داد.
دستیار
دبیر دایم وزارت تجارت و حمایت از مصرف کنندگان در بخش تجارت از موریس یکی
از مهمترین موانع رشد زنان در منطقه آیورا را عدم استقرار نظام حقوقی و
قانونی مناسب برای تضمین مشارکت زنان در عرصه اجتماع و اقتصاد دانست و
اشاره نمود خشونت علیه زنان در محیط های کاری و در عرصه اجتماع و عدم امنیت
چالش مهمی در مسیر مشارکت زنان است. وی در این زمینه مهمترین اقدامات کشور
موریس را تصویب قوانین حمایتی از زنان و کودکان در مقابل خشونت ها و تسهیل
حضور زنان در عرصه های مختلف زندگی اجتماعی عنوان نمود.
خانم
فوندی از وزارت خارجه تانزانیا از دیگر سخنرانان پنل همچون دیگر سخنرانان
بر اهمیت مواضع قانونی و حقوقی برای تضمین امنیت و مشارکت زنان اشاره نمود و
توسعه قوانین مبتنی بر رویکردهای جنسیتی برای ارتقا جایگاه زنان در جامعه
را مهم تلقی نمود. وی یکی از مهمترین راهبردها را تغییر در قوانین بالادستی
کشور و پس از آن بصورت دومینویی در قوانین سطوح پایین تر اشاره نمود. وی
در ادامه اشاره نمود در کشور تانزانیا ازدواج دختران زیر سن 18 سالگی شیوع
دارد و دختران پس از بارداری از مدرسه و تحصیل دور می مانند و در نتیجه نرخ
بازماندگان از تحصیل بشدت بالاست و در همین زمینه دولت اقدام به
قانونگذاری نموده که پس از بارداری دختران باید اجبارا به مدرسه بازگردند.
سخنرانان
پایانی پنل خانم ها فریادرس و مسیحا از فدراسیون موج سواری ج.ا.ا. بودند
که با توجه به موقعیت منطقه آزاد، پیشنهاداتی برای توسعه فعالیت های اشتغال
زایی در منطقه و همچنین توسعه ورزش های دریایی برای رشد زمینه های
کارآفرینی برای زنان ارائه نمودند.
در پایان سخنرانان و شرکت کنندگان به تبادل نظر و تجارب در موضوع توانمندسازی زنان پرداختند.
معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری