عملکرد اجرای سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی

دولت جهت‌گیری‌ها و برنامه‌های اقتصاد مقاومتی را راهبرد صحیح پیشبرد اقتصاد ایران به سمت اهداف عالی اقتصادی کشور و چشم‌انداز 20 ساله‌ی نظام جمهوری اسلامی ایران می‌داند و از این رو از ابتدای ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی در تاریخ 29 بهمن ماه 1392 از سوی معظم له؛ بخش قابل توجهی از تلاش‌های دولت صرف انجام اقدامات لازم جهت پیاده‌سازی صحیح و اساسی این سیاست‌ها شده است. ایجاد زمینه خروج غیرتورمی از رکود و دستیابی به رشد مثبت اقتصادی 3 درصدی در سال 1393، جلوگیری از ورود اقتصاد به چرخه رکود در وضع مالی نامطلوب دولت (در شرایط افت شدید قیمت نفت و درآمدهای عمومی دولت) دستیابی به رشد اقتصادی یک (1)درصدی در سال 1394 تراز تجاری کشور مثبت 900 میلیون دلار در این سال منبعث از به کارگیری سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی است.

در سال‌‌جاری نیز که از سوی مقام معظم رهبری به نام «اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل» مزین شده است اهتمام دولت و ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی بر ادامه مسیر عملیاتی‌سازی سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و اجرای پروژه‌هایی قرار گرفته است که به منظور مقاوم‌سازی اقتصادکشور تدوین و مصوب شده‌اند. ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی با برگزاری بیش از 23 جلسه و تدوین و ابلاغ 121 پروژه اولویت‌دار کشور (به شرح کامل در بخش پروژه های اولویت دار اقتصاد مقاومتی سال 1395 پایگاه اطلاع رسانی دبیرخانه ستاد)؛ تلاش نموده است با مدیریت، سازماندهی و نظارت دقیق بر روند  اجرای پروژه‌های اولویت‌دار و تصویب و ابلاغ مصوبات لازم برای رفع موانع و مشکلات موجود در مسیر اجرای آنها، روند تحقق اهداف مندرج در سیاست‌های اقتصاد مقاومتی را تسهیل و تسریع نماید. این مهم(تعیین و ابلاغ پروژه‌های اولویت‌دار اجرا در سال 1395)، با توجه به نامگذاری سال 1395 و در هجدهمین جلسه ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی مورد توجه قرار گرفت. در طراحی و تدوین این مجموعه پروژه ها، معیارهای روشن و دقیقی مدنظر قرار گرفته بود. اهتمام و دیدگاه اعضای ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی بر این بود که بر اساس تاکیدات مقام رهبری، از مجموع 200 پروژه مصوب اقتصاد مقاومتی ، پروژه‌هایی انتخاب و به عنوان اولویت 1395 ابلاغ گردند که :
• نتایج حاصل از اجرای آن‌ها اثرات عاجل و برجسته‌ای بر اقتصاد کشور داشته باشد.
• مختصات پروژه ها به گونه ای باشند که در کوتاه مدت آثار اجرای سیاستهای ابلاغی قابل حصول یا قابل تحقق در عرصه اقتصاد کشور باشد.
• امکان تدوین برش یکساله برای پروژه‌های کلان ممکن باشد.
• اجرای پروژه ها به انضباط مالی و ساماندهی نظام مالی-پولی کشور منجر گردد.
• هر یک از پروژه ها ارتباط وثیقی با رویکردهای پنجگانه اقتصاد مقاومتی داشته باشند و در تحقق رویکردها ثمر بخش باشند.
• نسبت منسجمی میان پروژه ها و پیشنهادات ده گانه مصرح توسط رهبری وجود داشته باشند.

اینک در آستانه هفته دولت و ضرورت ارایه گزارش از اقدامات انجام شده در سال جاری مهمترین اقدامات ستاد و دستاوردهای حاصله را به شرح ذیل به استحضار می‌رساند. 
1) به منظور احیاء و به حرکت درآوردن تولید داخلی و تمرکز آن بر بنگاه‌های کوچک و متوسط و با امعان نظر به اینکه یکی از مهمترین مشکلات  بخش تولیدی کمبود نقدینگی و منابع مالی است. بسیاری از محدودیت‌های موجود بر سر راه پرداخت تسهیلات به واحدهای تولیدی کوچک و متوسط از طرق مختلف از جمله تصویب‌نامه هیأت وزیران و بخش‌نامه‌های بانک مرکزی، تأمین اجتماعی و سازمان امور مالیاتی کشور مرتفع شده و در حال حاضر این امکان ایجاد شده است که واحدهای تولیدی دارای چک برگشتی، تسهیلات معوق و بدهی‌های بیمه‌ای و مالیاتی به تسهیلات جدید دسترسی داشته باشند.
براساس آخرین اطلاعات دریافتی با توجه به هماهنگی‌های بعمل آمده تاکنون (به تاریخ 25/5/1395) بیش از 1300 واحد تولیدی تسهیلات خود را (1500 میلیارد تومان) در چارچوب تصمیمات کارگروه دریافت نموده‌اند. طبق اعلام بانک مرکزی، از ابتدای سال‌جاری تاکنون (11/5/1395) بالغ بر 4300 واحد تولیدی کوچک و متوسط از تسهیلات بانکی استفاده کرده‌اند. البته این امکان وجود دارد که همه این واحدها تسهیلات خود را در چارچوب مصوبه کارگروه دریافت نکرده باشند. لیکن به هر حال برای حل مشکل واحد تولیدی خود توانسته‌اند به کمک بانک عامل تسهیلات دریافت نمایند.
2) در راستای برنامه اصلاح نظام بانکی، نرخ سود سپرده‌های بلند مدت طی دو مرحله به 15 درصد کاهش یافته و سقف نرخ سود تسهیلات بانک‌ها نیز به 18درصد رسیده است. همچنین نرخ سود تسهیلات بخش کشاورزی 2درصد پایین‌تر از سایر بخش‌ها عرضه می‌گردد. نرخ سود تسهیلات صندوق پس‌انداز مسکن به 11% کاهش یافته و به زودی این نرخ به 9% تقلیل پیدا خواهد کرد.
3) بررسی‌های صورت گرفته پیرامون آخرین وضعیت تسهیلات پرداختی توسط سیستم بانکی حاکی از آن است که تسهیلات پرداختی بانک‌ها در سه ماهه اول سال 1395 بالغ بر 934000 میلیارد ریال بوده است که نسبت به تسهیلات پرداختی در سه ماهه اول سال 1394 (648000 میلیارد ریال) بالغ بر 44 درصد رشد را نشان می‌دهد. همچنین سهم تسهیلات پرداختی در قالب سرمایه در گردش در کلیه بخش‌های اقتصادی معادل 633 هزار میلیارد ریال (معادل 67/8درصد کل تسهیلات) بوده است که در مقایسه با سه ماهه اول سال گذشته 44درصد رشد داشته است. از کل 633 هزار میلیارد ریال تسهیلات سرمایه در گردش حدود 252 هزار میلیارد ریال آن (40 درصد) مربوط به صنعت و معدن بوده است.
4) مجموعه سیاست‌هایی با محوریت دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط در مورد کالاهایی که سهم و نقش بیشتری در قاچاق کالا نظیر گروه نساجی، گوشی تلفن همراه، دخانیات، ‌طلا و مصنوعات آن و... دارند؛ تهیه شده و آماده اجرا می‌باشد. همچنین راه‌اندازی برخی سامانه‌های الکترونیکی پیش‌بینی شده در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز نظیر سامانه پنجره واحد امور گمرکی، سامانه پورتال جامع ارزی، طراحی و پیاده‌سازی سامانه‌های نظارت هوشمند بر رویه گمرکی ترانزیت کالا، سامانه جامع حمل و نقل، سامانه جامع انبارها، سامانه الکترونیکی ثبت معاملات نفتی از دیگر اقدامات انجام شده در راستای مبارزه با قاچاق کالا و ارز می‌باشد که گزارش آن طی نامه شماره 13344-95/م مورخ 18/5/1395 به استحضار رسیده است.
5) تصویب‌نامه «شرایط عمومی، ساختار و الگوهای قراردادی بالادستی نفت و گاز» پس از صدها ساعت جلسه در سطوح عالی با دستگاه‌های نظارتی مرتبط و منتقدان علاقه‌مند به مذاکره در این زمینه، اصلاح و مصوب گردید که گزارش اقدامات انجام شده در این رابطه نیز طی نامه شماره 11793-95/م مورخ 3/5/1395 به استحضار رسیده است.
6) در اجرای ابلاغیه ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی مبنی بر واگذاری 2500 پروژه نیمه تمام در سال 1395،تعداد  3912 پروژه‌ ملی و استانی، شناسایی و مراحل واگذاری آنها در حال انجام است:
• شناسایی تعداد 1422 پروژه ملی قابل واگذاری با اعتباری مورد نیاز بالغ بر 1400 هزار میلیارد ریال مشتمل بر 328 پروژه جدید، 1010 پروژه نیمه تمام و 84 پروژه تکمیل شده و آماده بهره‌برداری).
• شناسایی تعداد 2490 پروژه استانی قابل واگذاری با اعتباری مورد نیاز بالغ بر 240 هزار میلیارد ریال مشتمل بر 409 پروژه جدید، 1628 پروژه نیمه تمام و 453 پروژه تکمیل شده و آماده بهره‌برداری
• از پروژه‌های شناسایی شده استانی تعداد 174 پروژه با اعتبار مورد نیاز 30 هزار میلیارد ریال در حال طی فرآیند انتخاب سرمایه‌گذار است.
• بعلاوه 144 پروژه ملی و استانی در حوزه آب و نیرو، فرهنگی و گردشگری،از سال 1394 تاکنون واگذار شده است که عناوین آنها در گزارش آمده است.
7) الگوی توسعه رسته‌های پراشتغال با هدف توسعه کسب و کار و اشتغال پایدار به منظور ایجاد 445 هزار شغل در سال‌جاری در قالب 30 رسته کسب و کار در 31 استان کشور تدوین شده است و تاکنون در 22 استان مراحل بررسی و اجرای پروژه آغاز شده است.
8) در راستای اجرای پروژه استقرار گمرک الکترونیک و یکپارچه زمان ترخیص واردات کالا از 26 روز به 3 روز و زمان ترخیص صادرات کالا از 7 روز به 1 روز کاهش یافته است. همچنین رتبه ایران در شاخص لجستیک بانک جهانی از 114 به 96 در سال 2016 ارتقاء یافته است.
9) تلفات شبکه توزیع نیروی برق در پایان سال 94 برابر 11.38 درصد بوده که با تلاش‌های انجام شده در چهار ماهه نخست سال 1395، به حدود 10.74 درصد رسیده است.
10) در راستای تکمیل و بهره‌برداری 300 مگاوات نیروگاه تولید پراکنده (هدف‌گذاری برای سال 1395)، تاکنون 895 مگاوات موافقتنامه احداث 100 مگاوات پروانه احداث صادر شده و 44/4مگاوات ظرفیت اسمی در چهار ماهه اول سال جاری نصب و راه‌اندازی شده است. همچنین 15 فقره قرارداد خرید تضمینی برق به ظرفیت 91 مگاوات از ابتدای سال‌جاری تاکنون مبادله شده است.
11) در سال‌جاری تاکنون عملیات اجرایی نیروگاه‌های جهرم (با پیشرفت فیزیکی 60%)، پرند (با پیشرفت فیزیکی 45%)، سبلان (با پیشرفت فیزیکی 4%)، کاشان (با پیشرفت فیزیکی 5%) و فردوسی (با پیشرفت فیزیکی 10%) مجموعاً به ظرفیت 2080 مگاوات آغاز گردیده است.
12) در سال 1395 عملیات اجرایی چهارده نیروگاه سیکل ترکیبی و بخاری با ظرفیت 9684 مگاوات توسط سرمایه‌گذار بخش خصوصی صورت گرفته است.
13) به منظور اجرای پروژه «واگذاری 23 پروژه آب و فاضلاب به بخش خصوصی به روش‌های BOO، BOT و بیع‌متقابل با ارزش 1700 میلیارد تومان» تاکنون پیش‌نویس قرارداد 22 پروژه از 23 پروژه مذکور به ارزش 1050 میلیارد تومان نهایی شده است.
14) با تکمیل 12 مجتمع پتروشیمی در سال‌جاری جمعاً 8.9 میلیون تن به ظرفیت تولید پتروشیمی کشور اضافه می‌شود.
15) پروژه‌های پارس جنوبی مطابق برنامه در حال پیشرفت است. فازهای 17و 18 ، 19 (دو فاز استاندارد)، 20 و 21 جمعاً 6 فاز استاندارد در سال‌جاری به بهره‌برداری خواهد رسید.
16) تولید نفت میادین نفتی غرب کارون از 50 هزار بشکه در روز در اواخر سال 1394 به 146 هزار بشکه در روز افزایش یافته است.
17) از آغاز فصل برداشت تاکنون بالغ بر 10.5 میلیون تن گندم به صورت تضمینی از کشاورزان خریداری شده است و پیش‌بینی می‌شود که خرید تصمینی گندم در سال‌جاری از مرز 11 میلیون تن عبور نماید.
18) ناوگان ماشین‌آلات کشاورزی بهبود قابل توجهی پیدا کرده است. از ابتدای شروع به کار دولت تدبیر و امید تعداد کارنده‌های غلات 35% ، نشاکارهای برنج 42%، کمباین برنج 335%، شیکر ‌برداشت باغات 69%، انواع تراکتور 15% و سمپاش‌های زراعی و باغی 22% افزایش یافته است و پیش‌بینی می‌شود که ضریب مکانیزاسیون از 1/26(اسب بخار در هکتار) در سال 1392 به 1.62 سال‌جاری افزایش یابد.
19) پروژه «توسعه سامانه‌های نوین آبیاری در 250 هزار هکتار»، و پروژه « توسعه تولید و اصلاح، بازسازی و نوسازی 1777 هکتار از واحدهای گلخانه‌ای» به سرعت در حالا اجرا می‌باشد.
20) پیشرفت فیزیکی پروژه انتقال سیگنال ‌صدا و سیما از ماهواره به سطح زمین با هدف کاهش وابستگی به ماهواره و اپراتور‌های دارای ماهواره از مرز 80 % گذشته است.
21) پروژه انتقال کپی سامانه (K-ROOT DNS) به داخل کشور به عنوان یکی از الزامات توسعه شبکه ملی اطلاعات، انجام شده است.
22) حمایت از ایجاد «جویشگر بومی» به عنوان یکی از مهمترین بسترهای توسعه محتوا، از طریق بخش خصوصی صورت پذیرفته است. در حال حاضر جویشگر بومی ایجاد شده بیش از دو میلیارد صفحه وب را تحت پوشش قرار داده و مجموعه اقداماتی که به انجام رسیده، موجب شده تا نسبت استفاده از محتوای خارجی در ابتدای دولت از 90درصد به 58 درصد کاهش یابد.
23) تعداد پروازهای عبوری از آسمان ایران از 400 پرواز در شبانه‌روز در ابتدای دولت یازدهم به حدود 1100 پرواز افزایش یافته است.
24) در راستای رونق بخش مسکن تکمیل و احداث بیش از 50 هزار واحد مسکن در دستور کار قرار دارد همچنین تأمین زمین برای 100 هزار واحد مسکونی توسط سازمان ملی زمین و مسکن برای گروه‌های مختلف درآمدی و در قالب مشارکت با بخش خصوصی در شهر‌های مختلف کشور از دیگر اقدامات در دست اجرا می‌باشد.
25) 410 کیلیومتر پروژه بزرگراهی و راه اصلی در هفته دولت افتتاح خواهد شد که از این میزان 235 کیلومتر آن مربوط به پروژه‌های ابلاغی اقتصاد مقاومتی می‌باشد.
26) در راستای پیگیری پیشرفت پروژه‌‌های ابلاغی و انجام به موقع فعالیت‌های تعریف شده از ابتدای سال‌جاری تاکنون طی 11 جلسه از 8 وزارتخانه و دستگاه‌های اجرایی بازدید بعمل آمده است.
برنامه‌ها، تصمیمات و پیگیری‌های مستمر ستاد و همراهی تمامی دست‌اندرکاران بخش‌های اقتصادی کشور و نظارت عالیه و ارشادات معظم له سبب شده است که در سال‌جاری شاهد بازگشت اقتصاد کشور به چرخه رونق مستمر و غیر تورمی باشیم. رشد اقتصادی 4/4 درصدی، رشد صنعتی 8/8 درصدی و رشد 4 درصدی بخش کشاورزی در سه ماهه اول سال‌جاری، کنترل و کاهش تورم و رساندن آن به نرخ تورم تک رقمی در تیرماه سال‌جاری (9% شهری و 8/2% روستایی)، رشد 4/5درصدی مصرف بخش صنعتی درچهارماهه ابتدایی سال‌جاری، رشد 21درصدی صادرات غیرنفتی مثبت شدن تراز تجاری کشور به میزان سه میلیارد 443 میلیون دلار در چهار ماهه ابتدایی سال،‌ کاهش 10 میلیارد دلاری قاچاق کالا در سال 1394نسبت به سال قبلی و پیش‌بینی کاهش شدید آن در سال‌جاری با توجه به اهتمام نظام به مبارزه با قاچاق از مهمترین دستاوردهای به کارگیری سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی است.