ارزیابی طرح شناسنامه دار کردن سایت های اینترنتی

خبرگزاری "مهر" به منظور ارزیابی طرح شناسنامه دار کردن سایت های اینترنتی به گفت وگو با مدیران مسئول سایت های مختلف ازجمله بازتاب، خدمت، پندار ، رسا و شریف نیوز و همچنین برخی از کارشناسان رسانه ای همچون ماشاءالله شمس الواعظین، محمد حسن قدیری ابیانه و محمد دهقان پرداخته است که مشروح آن در ذیل تقدیم می شود:
فواد صادقی مدیر مسئول سایت خبری- تحلیلی"بازتاب" گفت: طرح شناسنامه دار کردن سایت های خبری، تدبیر شایسته ای است به شرط آنکه این سایت ها در چارچوب قانون مطبوعات به رسمیت شناخته شوند و اگر قرار است برخوردی با تخلفات سایت ها صورت گیرد، این برخورد با حضور هیات منصفه در دادگاه صالح باشد.

فواد صادقی  در گفتگو با خبرنگار سیاسی "مهر" در خصوص طرح شناسنامه دار کردن سایت ها و پایگاه های خبری و اطلاع رسانی گفت: شناسنامه دار شدن سایت های اینترنتی برای آنها یک نقطه ضعف نخواهد بود، بلکه بر اعتبار و قدرت حرفه ای و خبری آنها می افزاید.

وی افزود: در دنیا هم اکثر قریب به اتفاق سایت های خبری دارای شناسنامه و هویت حرفه ای هستند.

مدیر مسئول سایت خبری- تحلیلی"بازتاب"  در عین حال اظهار داشت: اما این اقدام نباید باعث تضعیف و تحت فشار قرار گرفتن، سایت های خبری داخل کشور در مقابل سایت های خبری خارج از کشور شود،  زیرا پدیده خودسانسوری  موجب می شود که حریان خبری داخل کشور تضعیف شده و مخاطبین به سمت سایت های خبری خارج از کشور که مخالف نظام هستند، جذب شوند، مثل : بی.بی.سی و رادیو فرانسه و دویچه وله و...

صادقی توضیح داد:  این سایت های خبری خارجی قابل فیلتر شدن نیستند و حتی اگر آنها را هم فیلتر کنند، مخاطبین به سراغ ماهواره و دیگر رسانه ها می روند که این هم به نفع کشور و نظام نیست.

مدیر مسئول سایت "بازتاب" در پایان تصریح کرد: طرح شناسنامه دار کردن سایت های خبری، تدبیر شایسته ای است به شرط آنکه این سایت ها در چارچوب قانون مطبوعات به رسمیت شناخته شوند و اگر قرار است برخوردی با تخلفات سایت ها صورت گیرد، این برخورد با حضور هیات منصفه در دادگاه صالح باشد.

ازسوی دیگر، معاون حقوقی و پارلمانی رئیس جمهور سابق گفت: در زمان آقای خاتمی هم خواستند و سعی کردند که طرح شناسنامه دارکردن سایت های اینترنتی را انجام دهند که موفق نشدند.

حجت الاسلام سید محمدعلی ابطحی  در گفتگو با خبرنگار سیاسی "مهر" در خصوص طرح شناسنامه دار کردن سایت های اینترنتی افزود: اصولا ماهیت رسانه های مکتوب و رسانه های مجازی با هم متفاوت است و اقدام برای شناسنامه دار کردن سایت ها ، اقدامی در جهت محدود کردن آنها خواهد بود.

عضو مجمع روحانیون مبارز ادامه داد: البته این کار عملی نیست و نمی توانند این محدودیت را اعمال کنند، نهایت کاری که می کنند این است که سایت ها را فیلتر کنند، همان کاری که در مورد ماهواره ها خواستند انجام دهند، ولی نتوانستند.

مشاور سابق رئیس جمهور با بیان اینکه بالاخره صاحبان سایت ها "حرفشان را می زنند و به گوش مخاطب می رسانند"، افزود: در زمان آقای خاتمی هم خواستند و سعی کردند که  این کار را انجام دهند که موفق نشدند.

همچنین حجت الاسلام احمد نجمی دبیر پایگاه اطلاع رسانی"رسانیوز" گفت: با شناسنامه دار کردن و قانونمند شدن فعالیت سایت های اینترنتی خبری از این هر گونه سوء استفاده جلوگیری می شود.

حجت الاسلام احمد نجمی  در گفتگو با خبرنگار سیاسی "مهر" در خصوص طرح قریب الوقوع شناسنامه دار کردن سایت های اینترنتی گفت: به نظر می رسد این کار می تواند کار خوبی باشد، در شرایط فعلی بخش عمده افکار عمومی را سایت های خبری در دست گرفته اند و تاثیرگذاری آنها را بر مطبوعات و حتی صداوسیما شاهد هستیم.

دبیر پایگاه اطلاع رسانی رسانیوز که به انعکاس اخبار مربوط به حوزه های علمیه و مراجع تقلید می پردازد، ادامه داد: سایت های بعضا دونفره، می توانند به شکل بسیار قوی تاثیرگذار باشند و ماهیت خبری بسیار کارآمدی داشته باشند و طبیعی است مسئولین نظام باید در صدد قانونمند کردن و شناسنامه دار کردن سایت ها باشند.

نجمی افزود: اخیرا شاهد آن بودیم که یک سایت خبری با استفاده از نماد و نشانه و حقوق مادی و معنوی یک نهاد حوزوی ، اقدام به انتشار اکاذیب و مطالب مبتذل و مسائل غیراخلاقی کرد و طبیعی است که با شناسنامه دار کردن و قانونمند شدن فعالیت ها سایت ها از این گونه رخدادها و سوء استفاده ها جلوگیری می شود.

این فعال حوزه اطلاع رسانی و خبری گفت: اما مخالفین این طرح طبعا از قانونمند شدن هراسان هستند چرا که با فعالیت در چارچوب قانون ، برای کارهای خلاف آنها محدودیت ایجاد می شود .

وی در پایان تصریح کرد: اگر قرار باشد هر  کاری و مطلبی خلاف قانون و خلاف عرف و اخلاق ، منتشر شود این کار غیر حرفه ای و سوءاستفاده از آزادی تلقی می شود و اصولا هیچ شخص حرفه ای نباید به خود اجازه این کار را بدهد، چه قانون از او بخواهد و چه نخواهد.

مسعود ده نمکی، مستند ساز و فعال مطبوعاتی نیز در این زمینه گفت: شجاعت روزنامه نگاران در برابر گردانندگان سایت های اینترنتی بسیار ستودنی است، روزنامه نگاران در مقابل نوشته های خود مسئول هستند، اما این مسئولیت در سایت ها وجود ندارد.

مسعود ده نمکی،  در گفتگو با خبرنگار سیاسی " مهر" در خصوص طرح شناسنامه دار کردن سایت های اینترنتی گفت:  تا جایی که من مطلع هستم ، سایت های خبری فعال در داخل کشور، همه عقبه های سیاسی جریانات و باندهای سیاسی هستند ولی با شناسنامه و هویت مشخص و شفاف، کار نمی کنند.

وی افزود: صاحبان این سایت ها معمولا به بولتن ها و اخبار طبقه بندی شده،  دسترسی دارند.

سردبیر " صبح دوکوهه" گفت:  شجاعت روزنامه نگاران در برابر گردانندگان سایت های اینترنتی بسیار ستودنی است، روزنامه نگاران در مقابل نوشته های خود مسئول هستند، اما این مسئولیت در سایت ها وجود ندارد.

وی توضیح داد: رویکرد جامعه خبری به سایت ها یک طرفه و افراطی شده است و این سایت ها معمولا اخباری که مبتنی بر شایعات است را رواج می دهند.

ده نمکی تصریح کرد: البته بخشی از سایت های اینترنتی ، وبلاگها هستند که نگاه شخصی افراد را نمایندگی می کنند و محدود سازی وبلاگها ، منطقی به نظر نمی رسد، نوع نگاه به سایت و وبلاگ، باید متفاوت باشد.

ازسوی دیگر، شکیبایی سردبیر سایت شریف نیوز شناسنامه دار شدن سایت ها را تضمین کننده آینده حرفه ای آنان دانست و تاکید کرد : وزارت ارشاد با برخی امتیازات و تمهیدات می تواند سایت ها را به شناسنامه دار شدن ترغیب کند.

رضا شکیبایی سردبیر سایت خبری شریف نیوز در گفت وگو با خبرنگار سیاسی "مهر" گفت : شناسنامه کردن سایت ها در بهبود فضای خبری شبکه اینترنت بسیار موثر است چون اطمینان بیشتری از خبرها وجود دارد و کاربران به راحتی می توانند برای اخبار سایت ها اعتبار قائل شوند.

وی افزود : وقتی فضای شایعه وجود نداشته باشد و سایتها به اخبار مستند روی بیاورند، تعداد مراجعات و توجه به سایت ها نیز بیشتر خواهد شد و شناسنامه دار شدن، آینده حرفه ای سایت های اینترنتی را تضمین می کند.

شکیبایی با بیان این که فضای اینترنت تنها با شناسنامه دار کردن سایتها صد در صد قابل کنترل نیست، با اشاره به تمایل سایت ها به شناسنامه دار شدن گفت : وزارت ارشاد با برخی امتیازات و تمهیدات همچون ایجاد امکان حضور خبرنگاران سایتها در برنامه های رسمی، حق بیمه و مواردی از این دست، می تواند سایتها را به شناسنامه دار شدن ترغیب کند.

سردبیر شریف نیوز در خاتمه تاکید کرد : ما قائل به این نیستیم که وزارت ارشاد همان تسهیلات خبرگزاری ها را در اختیار سایت ها نیز قرار دهد، اما این وزارتخانه می تواند به صورت هدفمند از سایتهایی که شناسنامه دار می شوند نیز حمایت کند. 

همچنین دهقان مخبر کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس گفت: برخی سایت های اینترنتی درعین حال که رسالت شفاف سازی را بر عهده دارند، اما خود شفاف عمل نمی کنند و شناسنامه دار کردن آنها گامی مهم در راستای حفظ این رسالت است.

محمد دهقان در گفتگو با خبرنگار "مهر" در مشهد، با بیان این مطلب افزود: لازم است جایگاه و منابع مالی سایت ها بر همگان محرز شود تا از این طریق جلوی پخش شب نامه ها و شایعات نیز گرفته شود.

محمد دهقان با استقبال از شناسنامه دار کردن سایت ها گفت: سایت های خارجی نیز دارای شناسنامه هستند که این امر نقش مهمی در راستای اطلاع رسانی آزاد و ا فزایش بصیرت مخاطبان دارد.

نماینده چناران طرقبه در این خصوص که آیا این مسئله باعث گرایش مردم به سایت های بیگانه نمی شود، تصریح کرد: بسیاری از سایت های داخلی جایگاه خاصی در بین نخبگان و توده مردم دارند و مشخص شدن هویت آنها پیامدهای مثبتی را در پی خواهد  داشت.

عضو شورای مرکزی فراکسیون اصولگرایان مجلس در پایان خاطر نشان کرد: البته تحقق این امر بدلیل تفاوت در ماهیت رسانه های مکتوب و مجازی هرگز نباید موجب یکسان برخورد کردن با صاحبان جراید و رسانه های مجازی شود.

همچنین ناوندی مدیر مسئول سایت خدمت شناسنامه دار شدن سایت ها را عامل جلوگیری از رواج شایعات بی اساس دانست و تاکید کرد : به دلیل نداشتن شناسنامه امروز برخی سایت ها به سایت هایی باجگیر یا مغرض تبدیل شده اند.

مجتبی ناوندی مدیرمسئول سایت خبری خدمت در گفت وگو با خبرنگار سیاسی "مهر" گفت : اگر سایت ها صاحب امتیاز و مدیر مسئول داشته باشند، بسیاری از مشکلات موجود درباره رواج شایعات حل می شود و مسئولان هر سایت در مقابل مطالبی که منتشر می کنند متعهد خواهند بود.

وی افزود : با شناسنامه دار شدن سایتهای اینترنتی، معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد می تواند نظارت بسیار بهتری بر عملکرد آنان داشته باشد چرا که خط قرمزها به صورت شفاف مشخص شده و هر سایتی که از این خطها بگذرد، تعطیل می شود.

مدیر مسئول "خدمت" با اشاره به برخی مضرات و مشکلات شناسنامه دار نبودن برخی سایت های اینترنتی تاکید کرد : در حال حاضر برخی سایت ها به دلیل آن که دارای شناسنامه مشخصی نیستند باجگیر یا مغرض شده اند و به دنبال منافع اقتصادی یا به دست آوردن مقام هستند.

ناوندی در خاتمه تاکید کرد : با پیگیری درست طرح شناسنامه دار شدن سایت های اینترنتی دیگر هر سایتی در قبال مطلبی که منتشر می کند، مسئولیت خواهد پذیرفت و از رواج شایعات بی اساسی که امروز برای تضعیف دولت و یا هر دستگاه دیگری وجود دارد جلوگیری می شود.

ازسوی دیگر، افشار نادری مدیر سایت "پندار" گفت: طرح شناسنامه دار کردن سایت ها باید انتخابی و اختیاری باشد تا موجب تضعیف پایگاه ها و سایت های فارسی زبان در مقایسه با رقبای رسانه ای خارجی آنان نشود.

نیما افشار نادری مدیر سایت "پندار" در گفت وگو با خبرنگار سیاسی "مهر" در مورد طرح شناسنامه دار کردن سایت های اینترنتی اظهار داشت: اگر این طرح طوری باشد که سایت ها بتوانند از مزایای قانونی و حقوقی که دولت در ازای ثبت و شناسنامه دار کردن آنها ارائه دهد، مثل "اعطای وام"، "مجوز برای تاسیس دفتر"، "ارائه فضای اینترنتی" و ... استفاده کنند، این طرح خوبی و کارآمدی است.

وی افزود: اما اگر این طرح به ترتیبی باشد که سایت ها مجبور باشند برای فیلتر نشدن، تن به شناسنامه دار شدن بدهند، این نه عملی و نه اتفاق خوبی در جامعه خبری - اطلاع رسانی کشور خواهد بود.

افشار نادری در پایان تصریح کرد: این طرح باید انتخابی و اختیاری باشد تا موجب تضعیف پایگاهها و سایت های فارسی زبان در مقایسه با رقبای رسانه ای خارجی شان نشود.

شمس الواعظین فعال مطبوعاتی نیز در این زمینه گفت: الان شاهد گسترش سایت های امنیتی هستیم که برخی واحدهای سیاسی برای ایجاد شایعه و ظرفیت سنجی جامعه از ابزار سایت های خبری و تحلیلی استفاده می کنند؛ شناسنامه دار کردن سایت ها می تواند جلوی این روند را بگیرد.

ماشاءالله شمس الواعظین روزنامه نگار و فعال مطبوعاتی در گفت وگو با خبرنگار سیاسی "مهر" در خصوص طرح شناسنامه دار کردن سایت های اینترنتی گفت: این طرح به نظر من، طرح خوبی است و اصولا شفاف سازی و پاسخگو بودن رسانه، جزو "اخلاق رسانه ای" تعریف می شود.

سردبیر روزنامه جامعه و توس افزود: هویت دار کردن سایت های خبری و تحلیلی حرکتی است که در فلسفه اخلاق رسانه ای می گنجد.

وی خاطرنشان کردد: ولی اگر منظور از شناسنامه دار کردن سایت ها این باشد که باب گزینش افراد و سلب حق طبیعی برای ایجاد رسانه ، باز شود این چیز مطلوبی نیست و باعث خلل در جریان گردش آزاد اطلاعات می شود.

شمس الواعظین در خاتمه گفت: الان شاهد گسترش سایت های امنیتی هستیم که برخی واحدهای سیاسی ، برای ایجاد شایعه و ظرفیت سنجی جامعه از ابزار سایت های خبری و تحلیلی استفاده می کنند؛ شناسنامه دار کردن سایت ها می تواند جلوی این روند را بگیرد.

وی در پایان تاکید کرد: شناسنامه دار کردن سایت ها قانونمند کردن "اخلاق رسانه ای" است.

ازسوی دیگر، اسماعیلی کارشناس ارتباطات گفت: شناسایی سایت های اینترنتی با آمارگیری های دقیق و کنترل های مربوطه قابل انجام است و نیازی به طرح رسمی شناسنامه دار کردن آنها نیست.

امیر اسماعیلی  کارشناس ارتباطات در گفتگو با خبرنگار سیاسی "مهر" به بیان دیدگاههایش در مورد طرح شناسنامه دار کردن سایت های اینترنتی اظهار داشت: مفهوم "مالکیت" در فضای مجازی و در مورد سایت ها اینترنتی با مفهوم واقعی و بیرونی آن ، تفاوت دارد، طرح شناسنامه دار کردن سایت ها ، طرحی صرفا " امنیتی"  است و ظرائف و خصوصیات محیط مجازی را در نظر نگرفته است.

وی ادامه داد: شناسایی سایت های اینترنتی ، با آمارگیری های دقیق و کنترل های مربوطه قابل انجام است و نیازی به طرح رسمی شناسنامه دار کردن آنها نیست. این شناسایی ها همیشه وجود داشته و طبیعی هم هست.

این کارشناس ارتباطات و صنعت I.T  در مورد تحت شمول قرار گرفتن سایت ها در قانون مطبوعات گفت : این کار در زمان معاونت آقای شهیدی ، در وزارت ارشاد با افزودن یک جمله به قانون مطبوعات که " سایت های اینترنتی " هم مشمول این قانون می شوند، انجام شد ولی چون کارشناسی نشده بود، دیدیم که عملی نشد.

اسماعیلی پیشنهاد کرد: قانونی مختص سایت ها و نشریات الکترونیکی ، تدوین و تصویب شود و این قانون را هم مجموعه ای از کارشناسان فرهنگی خبره در مورد " آی .تی " تدوین کنند.

وی در پایان با اشاره به این نکته که در کنار پیامدهای منفی طرح شناسنامه دار کردن سایت ها، این طرح می تواند جلوی رشد مافیای اینترنتی را بگیرد، گفت: الان ما شاهد به وجود آمدن یک مافیای اینترنتی در کشور هستیم که به شدت مشغول خریدن سایت ها و یکدست کردن آنها است و اگر این روند پیش برود عملا در دوسال آینده، چیزی از اینترنت ایرانی باقی نمی ماند، طرح شناسنامه دار کردن سایت ها می تواند جلوی این مافیا را بگیرد و آن را افشا کند.

همچنین قدیری ابیانه کارشناس مسائل فرهنگی گفت: شبکه های تلویزیونی، رسانه های مکتوب، سینما، حتی جلسات عمومی و طبعا اینترنت هم باید مورد شمول و نظارت قانون مطبوعات قرار بگیرند.

محمد حسن قدیری ابیانه صاحبنظر فرهنگی در گفت وگو با خبرنگار سیاسی "مهر" در خصوص طرح شناسنامه دار کردن سایت های اینترنتی اظهار داشت: یکی از دلایل وضع قانون مطبوعات، دفاع از حقوق و شخصیت مردم است.نباید قدرتمندان و صاحبان رسانه ها، بتوانند حقوق و آبروی مردم را لگدمال کنند.

وی با تاکید بر قانونمند شدن فعالیت های سایت ها افزود : طبیعی است که رسانه به "رسانه مکتوب" خلاصه نمی شود، سایت ها هم باید تحت شمول قانون مطبوعات قرار گیرند وقانون مطبوعات هم فقط شامل مطبوعات مکتوب نیست.

ابیانه ادامه داد: شبکه های تلویزیونی ، رسانه های مکتوب، سینما، حتی جلسات عمومی و طبعا اینترنت ، هم باید مورد نظارت و شمول قانون مطبوعات قرار بگیرند.

قدیری ابیانه در خاتمه ابزار امیدواری کرد که طرح شناسنامه دار کردن سایت ها هرچه زودتر شروع شود.