حسادت
یکی از رذائل اخلاقی که علماء اخلاق از آن نهی کرده اند؛ رذیله حسادت است، حسد صفت بسیار زشتی است که آدمی را به پست ترین مرحله رذالت می رساند تا جایی که شخص حسود آرزوی زوال نعمت از دیگری را دارد. در این باره در جائی از قرآن، حسد به عنوان دستاویزی برای اهل کتاب جهت انحراف مومنان قلمداد شده است.
آنجائی که می فرماید:
«بسیاری از اهل کتاب به خاطر حسد، دوست داشتند شما را بعد از اسلام و ایمان به کفر بازگردانند با اینکه حق برای آنها کاملاً آشکار شده است» (بقره /102)
علاوه بر اینکه آیات فراوانی در قرآن کریم درباره نهی از حسادت آمده است، روایات زیادی نیز در زمینه نکوهش از حسد، از ائمه معصومین (ع) نقل شده است.
امام صادق(ع) در حدیثی ریشه کفر را حسادت معرفی کرده و فرموده اند:
از حسادت کردن به یکدیگر بپرهیزید؛ زیرا کفر ریشه اش حسادت است»
میزان الحکم ج 3 ص 186
چنانچه در کتاب حکایتهای اخلاقی محمد حسین محمدی آمده است که داود رقی می گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که فرمود: از حسد بپرهیزید و بر یکدیگر حسد نورزید. سیر و سیاحت در عالم، یکی از خصوصیات شریعت حضرت عیسی علیه السلام بود. روزی با مرد کوتاه قدی که از اصحابش بود سیر می کرد تا رسیدند کنار دریا عیسی علیه السلام گفت: «بسم الله بصحه یقین منه»، سپس روی آب راه رفت. همسفر عیسی که این وضع را دید او هم پیروی کرد و گفت: «بسم الله بصحه یقین منه» و روی آب حرکت کرد و به عیسی علیه السلام ملحق شد. در این هنگام در خاطرش گذشت عیسی روی آب راه می رود و من هم راه می روم، پس چرا او بر من فضیلت داشته باشد، ناگاه در آب فرو رفت و عیسی علیه السلام او را نجات داد. پرسید: چه فکر کردی که در آب فرو رفتی؟ عرض کرد: وقتی شما بر آب گذر کردی و من هم از پی شما آمدم، برخود بالیدم و گفتم: پس عیسی چه فضیلتی بر من دارد؟ عیسی علیه السلام فرمود: ای مرد! بلند پروازی کردی و نفس خود را ستودی و خداوند بر تو غضب کرد. اکنون توبه کن تا به مقام اول خود برگردی. آن مرد در همان حال توبه کرد و پشت سر عیسی علیه السلام به راه خود ادامه داد. آن گاه امام صادق علیه السلام فرمود: پس از خدا بترسید و از حسد پرهیز نمایید.
اما آنچه که موجبات حسد را فراهم می کند شش چیز است:
1- خبث نفس و بخل نسبت به خیر و صلاح بندگان
2- کینه ورزی و دشمنی
3- حب شهرت و ریاست
4- ندیدن پیشرفت و برتری دیگران
5- بیم از نرسیدن به مقصود
6- خودبزرگ بینی
راهکار علمی و عملی معالجه حسد:
1- راهکار علمی: بسیاری از مفاسد اخلاقی ناشی از این است که ایمان در قلب آدمی جای نگرفته است و دل بی خبر از نهی کلام الهی و امامان معصوم (ع) است، آن کس که حسد می ورزد؛ بداند که ایمان ندارد که خداوند طبق مصلحت نعمتی را به بنده اش داده است و او بی خبر از این مصلحت است و بداند که به عدل خدا نیز ایمان ندارد چون ایمان به عدل با حسد منافات دارد اگر انسان خداوند را عادل می داند باید تقسیم او را نیز عادلانه دانست.
2- راهکار عملی: و آن به این صورت است که به محسود اظهار محبت کنی، نفس تو را امر می کند که او را اذیت کن، توهین کن و دشمنی داشته باش ولی تو به خلاف میل نفس اماره به او ترحم کن و از او قدردانی نما، خوبی های او را بر خود و دیگران بازگو کن و صفات خوب او را یادآوری کن این امور گرچه در مرحله اول سخت است ولی کم کم این رذیله حسادت از بین خواهد رفت و برای نفس عادی می شود و واقعیت پیدا می کند.
شورای فرهنگی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات