مقدمه:
پس از ماه ها انتظار کودک پا به عرصه وجود می گذارد و شادی می آفریند. آرزوی هر پدر و مادری داشتن فرزندی درستکار و صالح است نه موجودی بزهکار.
این خواهش ربطی به ملیت یا فرهنگ و مذهب فرد ندارد و جهانی است. حال که همه به دنبال تربیت فرزندی صالح و سالم هستند، پس چگونه می شود که گاهی برخی بر خلاف هنجارهای جامعه مجرمانه رفتار می کنند؟
پاسخ به این پرسش به شرایط رشد کودک برمی گردد. کودک در طی مراحل رشد خود، به جز خانواده با محیط بزرگ تری به نام اجتماع ارتباط دارد که در آن متناسب با شرایط فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن جامعه آموزش دیده و تجربیاتی کسب میکند که در ادامه زندگی از آنها بهره می برد.
بدینگونه، سرنوشت کودک در دست خانواده و پس از آن اجتماع قرار می گیرد و انتظار می رود، این دو با دادن آموزش های درست مسیر حرکت وی را روشن کرده، نحوه رویارویی با شرایط مختلف را به وی یاد دهند. در یک جامعه ی آرمانی، شرایط مطلوب رشد فردی و اجتماعی برای همگان فراهم است. اما همیشه اینگونه نیست.
خوشبختانه مکتب انسان ساز اسلام، با ارایه دستورات جامع و روشن، بهترین سپر دفاعی در برابر انحرافات را در اختیار تمام افراد قرار داده و راه رسیدن به تعالی انسانی را باز گذارده است. در حالی که در جوامعی که معنویت به فراموشی سپرده شده، فرد بدون هیچ سپر دفاعی در برابر انواع تهاجمات فرهنگی و عقیدتی رها شده، و لذا شانس کمتری برای موفقیت و تکامل اخلاقی وی وجود دارد.
بحث فضای مجازی درست شبیه زندگی عادی است. در این فضا هم که بسیاری اطلاعات مفید و خوب نهاده شده، متاسفانه انواع دام ها نیز قرار دارد. بنابراین، لازم است پیش از ورود به این دنیا، نسبت به خطرات و آسیب های آن جدی اندیشید و به نحوی خود را در برابر آن محافظت نمود.
زنگ خطر برای کودکان و نوجوانان
از نظر علمی، کودکان و نوجوانان بنا به دلایلی، تمایل بیشتری به فناوریهای مدرن داشته و زود تأثیر میپذیرند. اینترنت به عنوان فناوری مدرن امروزی، فضای گسترده ای است که در آن انواع اطلاعات علمی، مذهبی، سرگرمی، خشن، پورنو و .... عرضه شده و می تواند به صورت بالقوه فضایی خطرناک و خطرساز باشد. از آنجا که کاربران آن را کودکان و نوجوانان کم تجربه و ناآگاه هم تشکیل میدهند، استفاده نادرست از آن میتواند تهدید کننده باشد.
البته همانطور که می دانیم اینترنت، به خودی خود مخرب نیست و چه بسیار اطلاعات مفید در آن موجود است که می تواند مورد استفاده قرار گیرد اما در کنار آن، بن بستهای متعفنی نیز هست که این وسیله نوین و مفید ارتباطی را به ابزاری مخرب و خطر آفرین تبدیل میکند.
شاید این مساله به دلیل ماهیت این فناوری که بسیار گسترده است مربوط باشد. در این فضا هر کس می تواند محیطی را اشغال کرده و به تولید محتوا بپردازد. از آن جا که هیچ نظارت و کنترلی بر این بخش نیست، لذا، هر نوع محتوایی در آن یافت شده و این دیگر به اهداف کاربران ارتباط دارد که دنبال چه اطلاعاتی بگردند.
بنابراین، اینترنت هم زمینه دست یابی به اطلاعات فراوان مورد نیاز کسب دانش را فراهم میآورد، هم تهدیدهایی در بر دارد. با توجه به اینکه فضای اینترنت جذابیت بیشتری برای جوانان و نوجوانان دارد باید در وهله اول والدین و در وهله دوم مسئولان مربوط به دنبال ارایه راهکاری برای نحوه های استفاده بهینه از سایبر باشند، آگاهی بخشی به خانواده ها و آموزش مناسب و تقویت مبانی فکری و اعتقادی کودکان و نوجوانان درباره نحوه استفاده صحیح از اینترنت می تواند بسیار موثر باشد. باید آموزش به نحوی صورت بگیرد که افراد به طور اختیاری استفاده از سایتهای غیراخلاقی را انتخاب نکنند.
از سوی دیگر استفاده از نرم افزارهای محدود کننده فعالیت و دسترسی کودکان با نام "نظارت والدین بر مصرف اینترنت" توسط والدین، اقدامات نهادهای مسوول در زمینه برخورد با مجرمین مجازی، از جمله راهکارهای مبارزه با سوء استفاده کنندگان از فضای مجازی است.
اینترنت پاک
دولت های مختلف به دنبال راهکار های مختلف برای پاکسازی فضای مجازی هستند. از آن جا که در کشور ما شرایط محیطی برای پرورش انسانهایی مؤمن و معتقد مهیاست، می توان انتظار داشت که ما با مشکلات فرهنگی کمتری مواجه باشیم. اما نمی توان سلب مسوولیت کرد.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات مدت هاست با هشدار نسبت به «لکه سیاه» در شبکه اینترنت، به ایده اینترنت پاک اشاره کرده و می گوید: اینترنت پاک باید ارتباطات مجازی را که روزی با اهداف انسانی ایجاد شدند، اصلاح کند.
وی با تاکید بر این که، درصد بالایی از استفادههایی که از اینترنت در کشور میشود استفادههای مناسب و درست است، تاکید نموده که باید اینترنت را از کسب و کار کثیف فاصله داد و انسانها را از آسیبهای آن حفاظت کرد. اگر ما تولید محتوای پاک داشته باشیم و آن را به سایر کشورها اشاعه دهیم، قطعا این نهضتی خواهد بود در برابر این اتفاقی که متاسفانه امروز در فضاهایی از اینترنت افتاده است.
وی اینترنت پاک را رقیب شبکه اینترنت فعلی ندانسته و می افزاید: نمیخواهیم یک اینترنت کثیف و یک اینترنت دیگر به عنوان نسخه پاک عرضه کنیم. باید کاری کنیم که کل اینترنت، تبدیل به اینترنت پاک شود.
وی ابراز امیدواری کرده که، این حرکت مثبت و سازنده که از سوی جمهوری اسلامی ایران شروع شده، در سطح دنیا بتواند ظرف چند سال آینده به جریان غالب اینترنت تبدیل شود.
نتیجه گیری:
در هر جامعهای نحوه استفاده از اینترنت از فرهنگ آن جامعه تاثیر میپذیرد، و خوشبختانه فرهنگ غنی ما جلوی استفاده نامطلوب از اینترنت را می گیرد.
اما، در عین حال، برای مقابله با فضای مبتذل مجازی، به عزم ملی نیاز داریم و باید مسوولان و خانواده ها با کمک هم این مشکل را بر طرف کنند. ضمن تقویت زیرساخت ها و ایجاد هر چه سریع تر شبکه ملی اطلاعات، فرهنگسازی در بین مردم بیش از برخوردهای قانونی مؤثر خواهد بود.
پس تا فرصت باقی است، باید بجنبیم و مسیر را کم خطر کنیم. و الا این آتشی است که دودش به چشم همه می رود.