در روزگاری به سر می بریم که به شدت وابسته ابزارها به ویژه الکترونیکی آن شده ایم. این ابزارهای الکترونیکی با کوتاه کردن گردش کارها و به خصوص کاهش هزینه ها به شدت مورد عنایت همه قرار گرفته اند. در این میان فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی جایگاه ویژه ای دارند. این فناوری ها در حال حاضر به خصوص در کشورهای در حال توسعه راهکاری در جهت پر کردن فاصله های توسعه ای به شمار می روند. از این رو توجه به زیرساخت های ارتباطی و اطلاعاتی، مورد توجه است.
شبکه ملی اطلاعات در ایران از جمله این زیرساخت ها است و در حقیقت، مهمترین پروژه زیرساختی است که اقدامات اجرایی آن به سرعت در حال پیگیری است. به طوری که وزیر ارتباطات در این رابطه گفت: امیدواریم تا یکی، دو هفتهی آینده فاز صفر شبکه ملی اطلاعات را افتتاح کنیم و فازهای بعدی به مرور زمان وارد عمل شود.
به این ترتیب شبکهای که صحبت های زیادی از امکانات و مزایای آن شده، شروع به کار می کند و آغازگر تحولات چشمگیری در بخش ارایه خدمات و به خصوص محتوا خواهد بود.
دلایل اهمیت راه اندازی شبکه
طبق برنامه پنجم توسعه، 100 درصد خدمات دولت به دولت، و ۷۰ درصد خدمات دولت به مردم باید الکترونیکی شود. طبق این برنامه، راهاندازی شبکه ملی اطلاعات جزء تکلیف دولت بوده و قرار است در طول برنامه و در فازهای مختلف به بهرهبرداری برسد. در حال حاضر این شبکه طراحی شده و همانطور که وزیر ارتباطات اشاره کرد به زودی کار خود را به صورت آزمایشی آغاز می کند.
البته به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی ایران در منطقه، توسعه پهنای باند ضروری است. ما باید به عنوان هاب منطقه، ترانزیت ترافیک را دنبال کنیم. شبکه ملی اطلاعات در این زمینه نقش مهمی دارد و قابلیت استفاده به منظور ترانزیت ترافیک و برقراری ارتباطات منطقهای و بینالمللی به عنوان هاب مخابراتی را دارا است.
شبکه ملی اطلاعات چیست؟
در حقیقت این شبکه متشکل از مراکز داده ملی، زیرساختهای ارتباطی و سرویسهای نرمافزاری است که در سراسر کشور مستقر شده و خدمات دولت الکترونیکی و سرویسهای رفاهی و اجتماعی را از طریق بستر فیبر نوری و با پهنای باند بالا - بین 8 تا ۱۲ مگابیت بر ثانیه- به مردم ارائه می کند. با راه اندازی این شبکه ظرفیت انتقال اطلاعات کشورهشت برابر شده و با توجه به این که پهنای باند مورد نیاز داخل از پهنای باند دسترسی به شبکه جهانی اینترنت تفکیک می شود محدودیت سرعت دسترسی به اینترنت برداشته میگردد. در نتیجه راهاندازی بسیاری از سرویسها و فناوری های پهنباند همانند IPTV، ویدئو کنفرانس، بازی آنلاین و مشاهده فیلم با کیفیت HD به صورت آنلاین، VOIP و … امکان پذیر می شود.
در عین حال باعث کاهش هزینههای خرید پهنای باند، افزایش امنیت اطلاعات ملی، توسعه تجهیزاتی و اطلاعاتی، تبدیل شدن به هاب و شاهراه انتقال اطلاعات منطقه، توسعه نرمافزاری و ...نیز می شود.
از نظر فنی هم، شبکه ملی اطلاعات بر مبنای پروتکل اینترنت است و در نتیجه از نظر نوع آدرس دهی و دسترسی سازگار با اینترنت جهانی بوده و اجازه می دهد تا مردم علاوه بر دریافت خدمات ملی، از خدمات اینترنت جهانی نیز بهرهمند شوند. در حالی که میتواند از نظر محتوا شبکه مستقلی باشد.
به این ترتیب در داخل کشور شبکه ای گسترده با پهنای باند زیاد برای پاسخگویی به نیازهای دولت الکترونیکی، تحقق می یابد. از آن جا که این شبکه بستر ارائه خدمات دولت الکترونیکی به مردم است، تمامی شبکه های ملی همچون مدارس، بانک ها، کنترل ترافیک، دانشگاهها، بیمارستانها و درمانگاهها، سازمانها و ادارهها، شبکه علمی کشور و … در آن، به هم متصل شده و به صورت یکپارچه عمل می کنند.
البته بستر اجرای این طرح شبکه ملی فیبر نوری است که توسط شرکت ارتباطات زیرساخت توسعه داده شده و تا پایان سال ۱۳۸۹ بیش از ۱۵۵ هزار کیلومتر در سراسر کشور گسترش یافته است تا تضمینی بر دسترسی امن و پایدار به سرویسهای ملی، با پهنای باند بسیار بالا باشد و با آغاز بکار آن، میزبانی محتوا در داخل کشور با شکل جدید انجام شود.
در حال حاضر از جهت بستر ارتباطی مشکل خاصی ندارد. در مورد مراکز داده هم که فعالیتهای خوبی در حال انجام است و تنها نگرانی کمبود سرویسهای قابل ارائه بر روی این بستر است. در حقیقت تا زمانی که سرویسی برای ارائه وجود نداشته باشد، مردم به سمت این شبکه تمایل پیدا نخواهند کرد و عملا، شبکه کارایی لازم را نخواهد داشت و به همین جهت سرمایهگذاری در بخش تولید و توسعهی سرویس های بانکداری الکترونیکی، آموزش الکترونیکی، شهروندی به صورت الکترونیکی و … در برنامه پنجم توسعه به صورت جدی مورد توجه قرار گرفته است.
فواید راه اندازی شبکه
به گفته دکتر تقی پور در شبکه ملی اطلاعات دو پارامتر دستیابی و امنیت در درجه اطمینان خوبی قرار دارد. در نتیجه تحقق دولت الکترونیکی با سرعت بیشتری امکان پذیر می شود. البته تا کنون دولت دهم نقش به سزایی در شکلگیری دولت الکترونیکی داشته و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز، طی سالهای گذشته تلاشهای بسیاری برای الکترونیکی کردن خدمات دولت انجام داده است.
همچنین، حال که شبکه های ارتباطی در بسیاری از کشورها از هدف اصلی خود فاصله گرفته اند، این شبکه قادر است به جهانیان نشان دهد که اینترنت می تواند دارای فضایی معنوی و الهی برای پیشبرد اهداف بشر باشد. یا همان طور که بارها گفته شده اینترنت پاکی باشد که به عنوان اولین کشور اسلامی قصد ایجاد و معرفی آن به جهان را داریم.
به این ترتیب با توجه به این که هم اکنون بسیاری از کشورهای اقتصاد دانشبنیان برمبنای ارتباطات و فناوری اطلاعات و پهنای باند را طراحی کرده اند ما نیز با راه اندازی این شبکه گامی بلند در جهت توسعه دانش و تولید محتوا در کشور، کاهش وابستگی به کشورهای دیگر در تولید اطلاعات را برداریم.